کانون پژوهشهای ایرانشناسی

| RSS

بررسی اين جستار از آنرو شايد كمي دشوار به نظر رسد كه ما با تكه های گوناگونی_ از اسناد تاريخي_ روبرو هستيم كه همگي در يك واژه همساني دارند و آن مهر يا ميترا است. ازهمين رو پاره اي ميانديشند كه تمام اين تكه ها سازنده يك پازل بزرگ، درزماني گسترده هستند. اما چه بسا بتوان دريافت كه هر يك سازنده يك پازل جدا گانه اند. پاره ای پژوهشگران با دست آويز قرار دادن نام ميترا به نوعي يكپارچگی در آيين ميترا اشاره ميكنند. برهانشان هم آن است كه با ديدن نام ميترا در بر هه هاي گوناگون همان كار چيدن پازل را انجام داده و در انديشه خويش آيين پيوسته ای _زمانی و جغرافيايی_ را ميسازند. از همين رو ما نيز براي پي گيری اين نام در گستره تاريخ بايد به سري اسنادی كه بدان اشاره كرده اند ميپرداختيم تا دريابيم كدام گمانه درست است؟

1در گامهاي نخست جايگاه و زمان زرتشت را تا حدي روشن كرديم و با سنجش فاصله ي ميان واپسين جانشيني آرياييها در ايران و زرتشت و سپس بررسي محيطي كه زرتشت در آن زندگي ميكند _فضاي حاكم بر گاتها يا اسناد كهن ديگري چون مهريشت و..._ نشان داديم وجود يك دین _به چم يك سامانه سفت و سخت پرستش خدایان و دستورات شرعی در گستره يك فرهنگ يكسان_ پيش از زرتشت ناممكن به نظر رسيده و از ديگر سو در هيچ سند كهنی اشاره اي بدان نشده.

بنابراين نظریه پيشينه كهن تر دین مهری نسبت به دین مزديسنا کاملا مردود میباشد.

دنباله نوشتار............Read more | نوشته شده از سوی آیدا آبادپور | در 86/07/28 |

کیش آریایی ها، پیش از زرتشت _ نشست پنجم

در نشست پنجم نوشتاري از يكي از پژوهشگران كه تقريبا به جستار مورد پژوهش ما مربوط ميشد را مورد بررسي قرار داديم.

گوشه هايي از نوشته هاي ايشان تازه و در خور توجه بود كه در زير اشاره اي به آنها ميشود.

آقاي سپهر آرا در پيش گفتار پرداختن به ميترا ،به خواستگاه نخستين استوره هاي ايراني اشاره ميكنند.

ايشان كشف آتش را مربوط به دوره اي ميدانند كه در استوره ها از آن با فرنام دوران هوشنگي ياد ميشود. سپس اشاره ميكند كه پيشينه نام ميترا را بايد از اين زمان دانست.

اما برهان آن را نميگويند. بر چه اساسي بايد پذيرفت كه نام ميترا از آن زمان_ كه خود آن را حدود 30000 سال پيش و در ميانه ي واپسين دوران يخي برميشمرند_ پديد آمده؟

(حتما به ياد داريد. كه بر پايه ي پژوهشها، ما هنگامه ي واپسين جانشيني آرياييان در سرزمين ايران را دست بالا در چهار هزار پيش بر آورد كرديم. و گفتيم كه پيش از آن نميتوان سندي از تاريخ يافت چه رسد به نظر پيرامون وجود ايزدي به نام ميترا)

ايشان در گامهاي پسين روشنگري بيشتري ميكنند:

دنباله نوشتار............Read more | نوشته شده از سوی آیدا آبادپور | در 86/07/21 |

کیش آریایی ها، پیش از زرتشت _ نشست چهارم

در نشست های دوم و سوم به بررسی ابعاد وجودی میترای شرقی پرداختیم و به ویژه به شبهه هایی چون خدای خورشید بودن میترا به شکل اصیل، خدای ماه بودن!! و خدای آسمان شب بودن!! پاسخ گفتیم. و به ویژه نشان دادیم که اردشیر دوم هخامنشی نمیتواند آغاز میترائیسم باشد. لازم به ذکر است که برخی اشارات مورخان یونانی مبنی بر اینکه پارتهای اشکانی خود را از نسل اردشیر دوم میدانستند، نباید باعث شود تا اردشیر دوم را یک میترائیست بدانیم. چراکه حتا با فرض پذیرش نسبت سران اشکانی با اردشیر هخامنشی، مدرکی از میترائیست بودن شاهان نخست اشکانی نیست که بخواهیم، کل پارتها و در نتیجه اردشیر هخامنشی را میترائیست بدانیم.

آنچه از شاهان نخست اشکانی میبینیم، آریایی هایی بی دین هستند که در مرحله پوریوت کیشی بوده و همچون آریایی های کهن، عناصر طبیعی را ستایش میکنند و قوانین سفت و سخت و فرهنگ چارچوب داری ندارند (در گذشته دین چارچوب های فرهنگ را تعیین میکرد و در یک کلام، فرهنگ در قالب دین موجودیت می یافت). و به همین دلیل از تیرداد یکم تا مهرداد دوم در حدود 2 سده، شاهان اشکانی و دولتمردان پارتی، زیر تاثیر فرهنگ هلنی – یونانی هستند و سپس با رسیدن مرزهای سیاسی – فرهنگی رم به فرات در زمان پومپه و درست در شرایطی که پلوتارک میگوید میترائیسم به دست رمی ها از آسیا به اروپا برده میشود، رم جای یونان و فرهنگ رمی جای فرهنگ هلنی را برای پارتهای اشکانی میگیرد و جذبه فرهنگی غرب همچنان چشمان بزرگان ایرانی را خیره میکند تا آنکه 100 سال بعد، بلاش یکم اشکانی اوضاع را تغییر میدهد.

دنباله نوشتار............Read more | نوشته شده از سوی آیدا آبادپور | در 86/07/09 |

کیش آریایی ها، پیش از زرتشت _ نشست سوم

موضوع ما همچنان که میدانید، کیش آریایی ها پیش از زرتشت بود. در این راستا با توجه به ادعایی که در میان برخی پژوهشگران ایرانی مبنی بر وجود آیین میترائیسم، پیش از زرتشت وجود دارد و هواداری که از این ادعا توسط یکی از هموندان انجمن در نشست نخست شد، هموندان به بررسی چنین ادعایی پرداخته و تقریبا به این نتیجه رسیدند که نه فقط میترائیسم، بلکه هیچ دین دیگری پیش از زرتشت نمیتوانسته وجود داشته باشد و آنان فقط به پرستش خدایان گوناگون آریایی که هرکدام نماد یک نیروی طبیعی بودند، مشغول بوده و میترا بی گمان یکی از چند خدای بزرگ آریایی بود. اگر به صرف وجود نام میترا در هزاره دوم پیش از میلاد، باورمند به وجود دین میترایی گردیم، آنوقت با توجه به وجود خدایان دیگر آریایی، باید به دین هایی گوناگون باورمند باشیم. که منطقی به نظر نمیرسد.

در نشست دوم قرار شد دوران زرتشت را رد کرده و کیش آریاییهای زرتشتی نشده، پس از زرتشت را نیز بررسی کنیم. باز در اینجا میترا نقشی پررنگ و جنجال برانگیز دارد. نخست اینکه میترا آیا همان خدای خورشید است؟ و دوم اینکه آیا سخن از میترا در کتیبه های هخامنشی نشانه میترائیسم میباشد؟ و آیا باید اردشیر دوم هخامنشی را آغاز میترائیسم بدانیم؟

دنباله نوشتار............Read more | نوشته شده از سوی آیدا آبادپور | در 86/06/31 |

كيش آريايي ها پيش از زرتشت _ چکیده بحث های نشست یکم و دوم

1 _نظريه ثابت شده واپسين كوچ آرياييها و ساكن شدن آنها را در فلات ايران در هزاره يكم پيش از ميلاد ميداند. اين كوچ نشينان احتمالا از جايي در شرق و شمال شرقي فلات در كناره هاي درياچه آرال كنوني سكني گزيده و سپس براي واپسين بار كوچ كرده و با پيروزي بر اقوام بومي ايراني در اين سرزمين ساكن شده اند.

2 _زرتشت احتمالا زماني در همان حدود و پيش از واپسين كوچ در ميان مردم پيدا شده و به مبارزه با انديشه هاي خرافي مردمان زمانه ي خويش پرداخته اما اشاره او بر دسته هايي از مردم است كه او آنها را با عنوان كرپانها، كاويها و اوسيجها ميخواند بنابراين اشاره زرتشت بر دسته هاي ستمگر و خرافه پرست است كه عقايد اين مردمان خرافه پرست را ميتوان با پي گيري وداها و حتا انديشه های هنديان امروز تا حدي باز شناخت. اما به كيش بخصوصي كه قانونمندي ويژه دارد اشاره نميكند.

دنباله نوشتار............Read more | نوشته شده از سوی آیدا آبادپور | در 86/06/21 |

کانون پژوهشهای ایرانشناسی

pctfx3.3

Sunset Template